Dla szkół i przedszkoli

Jak wskazuje raport Fundacji #13 i Greenpeace (zob. „Polskie przedszkola w smogu”), wszystkie polskie przedszkola znajdują się w obszarach, na których normy jakości powietrza określone przez WHO są przekroczone. Oznacza to, że – zależnie od miejscowości – dzieci zmuszone są do wdychania zagrażającego ich zdrowiu smogu przez okres od 25 do nawet 112 dni rocznie. Niestety przekroczenie norm nie jest tu nieznaczne; często w powietrzu znajduje się kilkunastokrotnie więcej pyłów i trujących substancji, niż zakłada górna norma. W skrajnych wypadkach oznacza to, że spacer nie jest wcale wyjściem na świeże powietrze, a wręcz przeciwnie – może wywołać lub nasilić wiele poważnych dolegliwości zdrowotnych.

Jak smog wpływa na zdrowie?

  • wywołuje niepożądane reakcje: kaszel i problemy z oddychaniem; podrażnienie oczu, nosa i gardła,
  • obniża odporność,
  • zwiększa częstotliwość zapadania na choroby dolnych i górnych dróg oddechowych,
  • zwiększa ryzyko astmy i alergii,
  • zwiększa ryzyko chorób serca, nadciśnienia i zawału,
  • zwiększa ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe,
  • wywołuje niepożądane skutki neurologiczne – niższą inteligencję w wieku 5 lat, problemy z zachowaniem w wieku 6-7 lat, objawy ADHD, a także lęku i depresji (źródło: Nauka w Polsce),
  • u dzieci matek narażonych na smog powoduje: mniejszą masę urodzeniową i częstszą zapadalność na nawracające zapalenie płuc w okresie niemowlęcym i dziecięcym, częstsze zaburzenia autystyczne oraz niższą inteligencję.

Jak zmniejszyć wpływ smogu na zdrowie?

  • w okresie przekroczenia zalecanych norm należy ograniczyć przebywanie na zewnątrz do minimum oraz zaprzestać aktywności fizycznej na tzw. „świeżym powietrzu”,
  • w pomieszczeniach zamkniętych warto korzystać ze specjalnych oczyszczaczy powietrza,
  • dorośli oraz dzieci w wieku szkolnym mogą korzystać z masek antysmogowych (ze względu na sposób odddychania nie jest to odpowiednia forma zabezpieczenia dla małych dzieci).

Badanie jakości powietrza

Jakość powietrza można sprawdzić między innymi na mapach Inspekcji Ochrony Środowiska. Niestety, stacje pomiarowe nie znajdują się w całej Polsce, a ich obecność w danej miejscowości nie gwarantuje, że pomiar jest adekwatny dla naszego miejsca zamieszkania. Nawet 2-3 kilometry od czujnika jakość powietrza może się bardzo istotnie różnić, co można zaobserwować m.in. porównując dane z kilku sąsiednich stacji.

Poniższy przykład ilustruje różnicę w jakości powietrza pomiędzy dwoma punktami we Wrocławiu.

W punkcie oznaczonym kolorem czerwonym jakość powietrza określona jest jako zła (osoby narażone na ryzyko powinny unikać wyjść na zewnątrz. Pozostali powinni je ograniczyć. Nie zalecane są aktywności na zewnątrz). W miejscu oznaczonym kolorem zielonym mieszkańcy Wrocławia mogą się cieszyć dobrym powietrzem  (zanieczyszczenia powietrza stanowią minimalne zagrożenie dla osób narażonych na ryzyko. Warunki bardzo dobre na aktywności na zewnątrz). Warto zaznaczyć, że pomiar dokonany jest w tym samym mieście, o jednej godzinie, w punktach oddalonych od siebie o niecałe 2 km w linii prostej, a bardziej zanieczyszczone powietrze występuje na ulicy sąsiadującej z parkiem.

Wynika to z wielu czynników, między innymi z rodzaju ogrzewania wykorzystywanego w okolicy, natężenia ruchu czy ukształtowania terenu. Może się okazać, że rzadko zaludnione, na pierwszy rzut oka „zielone” tereny podmiejskie z powodu popularnych zimą kominków charakteryzują się gorszą jakością powietrza, niż wielkie blokowisko ogrzewane gazem.

Powinniśmy mieć świadomość, jakie jest powietrze dokładnie w naszym miejscu zamieszkania – na naszej ulicy, dzielnicy czy wsi – i jak jego stan zmienia się każdego dnia.  Dlatego proponujemy wyposażenie placówek oświatowych w urządzenia, które będą służyć okolicznym mieszkańcom do monitorowania jakości powietrza (zobacz Program Monitoringu Smogu dla szkół i przedszkoli).

Zgłoś szkołę / przedszkole do bezpłatnego Programu Monitoringu Smogu